پایداری گردشگری با تمرکز بر گردشگری پایدار

عصرایران؛ دکتر حسن تقی زاده انصاری*- انتخاب شعار یا نماد در دنیای صنعتی ما بیش از آنکه هدفی تجاری را دنبال کند، هدفی فرهنگی است. در حقیقت انتخاب شعار تلنگری است برای توجه بیشتر و تمرکز روی موضوعات خاص ، در این راستا گردشگری هم به عنوان شاخه ای میان رشته ای از انتخاب شعار برای اهداف بلند مدت و میان مدت خود بی بهره نیست و هرساله برای توجه بیشتر به اجزای گردشگری و موضوعات مرتبط و کمتر دیده شده درگردشگری از سوی سازمان جهانی جهانگردی شعاری برای روز جهانی جهانگردی (5 مهر) انتخاب می شود.

گاهی گردشگری ابزاری برای صلح و گفتگوی میان تمدن‌ها می شود؛ گاهی گردشگری درها را به سوی زنان می گشاید؛ گاهی گردشگری و تنوع زیستی سرلوحه قرار می گیرد؛زمانی گردشگری پیوند دهنده فرهنگ ها می شود؛گردشگری و آب: حفاظت از آینده مشترک؛ گردشگری برای همه، با الویت توجه به معلولان و سالمندان سرلوحه همه توجه ها  و تمرکز ها می شود.

انتخاب این شعار ها از دهه 80 به بعد نشان از توجه ویژه گردشگری به مقوله های ارتباطی آن است.

میزان سفر گردشگران در نمودار های جهانی نشان می دهد که از ۲۵ میلیون تن در سال ۱۹۵۰ به ۲۷۸ میلیون تن در سال ۱۹۸۰، یک میلیارد و ۱۸ میلیون تن در سال ۲۰۱۶ رسیده است و انتظار می‌رود این رقم در سال ۲۰۳۰ به یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون  تن برسد.

با ‌گسترده‌تر شدن صنعت گردشگری در مناطق مختلف جهان، برخی از کشورهای پیشرو در این صنعت با مسایلی ناشی از آثار نامطلوب بر منابع طبیعی، محیط زیست ، آلایندگی ها، الگوی مصرف و نظام‌های اجتماعی مواجه شده اند. امروزه با افزایش شمار گردشگران در سطح جهان و با هدف حفظ ،حراست وحمایت از محیط زیست ، ساختارهای اجتماعی ،فرهنگ‌ها و آداب و رسوم ، مفهوم تازه «گردشگری پایدار» مورد توجه محافل مختلف به ویژه علمی قرار گرفته است.

توسعه پایدار شرط اساسی تأمین زندگی امن و پایدار است که به منظور به حداقل رساندن اتلاف منابع، تخریب محیط، و بی ثباتی اجتماعی تلاش می کند .توسعه پایدار، توسعه ای است که نیازهای نسل کنونی را بدون به مخاطره انداختن توانایی های نسل های آینده در بر طرف کردن نیازهای شان تأمین می کند.

از آنجایی که گردشگری ارتباط مستقیم با انسان، فرهنگ و منابع دارد، مقوله ای به عنوان توسعه پایدار گردشگری در دهه های گذشته در جهان شکل گرفته است؛ توسعه پایدار گردشگری نیازمند صبر، تلاش و تعهد دراز مدت است. برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری به شاخص هایی اکولوژیکی، اقتصادی، اجتماعی، نهادی و فرهنگی که این شاخص ها در ارتباط با یکدیگر بوده و تأثیر متقابلی بر هم دارند نیاز است.

گردشگری پایدار به معنای بازدید گردشگری از یک مکان یا مقصد  و آسیب نرساندن یا هرچه کمتر آسیب رساندن وبه طور کل حفظ آن است. گفته می‌شود از آنجایی که هر صنعتی پیامدهایی دارد، گردشگری نیز هرگز به‌طور کامل پایدار (یا بدون اثر) نخواهد بود ولی دست‌کم می‌تواند در جهت پایدارترشدن وسازگارترشدن با محیط گام بردارد.

اهمیت موضوع گردشگری پایدار در سطح جهان به‌اندازه‌ای است که سال ۲۰۱۷ میلادی از سوی سازمان جهانی جهانگردی به‌عنوان سال جهانی «گردشگری پایدار: ابزاری برای توسعه» برگزیده شده است.

به گفتۀ دبیر کل سازمان جهانی گردشگری تعیین سال 2017 به نام «سال جهانی گردشگری پایدار: ابزار توسعه» فرصتی است بی نظیر برای کمک بیشتر گردشگری به تحقق مفهوم پایداری (از هر سه جنبۀ اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی) و موجب می شود آگاهی عمومی نسبت به  ابعاد صنعتی که ارزش حقیقی آن اغلب دست کم گرفته می‌شود، افزایش یابد.

طالب رفاعی توضیح داده است «سازمان جهانی گردشگری در مقام آژانس راهبر و تخصصی سازمان ملل متحد در زمینۀ گردشگری، از سازمان‌دهی و بزرگداشت این رویداد، با همکاری تمام حکومت ها، سازمان های تخصصی مرتبط در نظام سازمان ملل، سازمان های بین‌المللی و منطقه‌ای، و سایر ذینفعان استقبال شایانی می کند.

۱۱ درصد از آمار اشتغال (مستقیم یا غیرمستقیم) در جهان متأثر از صنعت گردشگری است. تبلیغات فراوان و آمارهای جذاب از میزان کسب درآمد کشورها و اشتغال زایی ناشی از گردشگری، کشورها و مناطق دورافتاده و کمتر توسعه یافته را هرچه بیشتر به فکر سرمایه گذاری در این زمینه می‌اندازد.

اما برخی از خبرها و آسیب های اکولوژی و منابع در سطح جهانی نشان می دهد که سیاستگذاران و سرمایه گذاران و سرآمدان کشور ها در حفظ و حراست از منابع گردشگری موفق نبوده اند و  لذا تردیدی نیست که متولیان امور و سیاستگذاران با همکاری ویژه کارشناسان، سرمایه گذاران بخش خصوصی و دولتی بر استحکام و توجه به منابع گردشگری اهتمام ورزند. چرا که در آینده ای نه چندان دور، ابزاری برای توسعه در دست نخواهندداشت، مگر با بهره گرفتن از شعار گردشگری پایدار ؛ ابزاری برای توسعه که امیدواریم در یکسال پیش رو گام های مناسبی از سوی دینفعان برداشته شود.

* مدیرعامل هلدینگ گردشگری مارکوپولو