تیم ملی یا تیم جمهوری اسلامی؟

امیرپارسا طلوعی

فرارو

از جام جهانی ۲۰۲۲ قطر جریانی شکل گرفت که تیم ملی فوتبال ایران را نه صرفاً نماینده ملت، بلکه «تیم حکومت» می‌داند و تلاش می‌کند آن را از بستر ملی و میهنی جدا سازد؛ اما آیا واقعاً می‌توان به چنین گزاره‌ای معتقد بود؟

در طول سالیان متمادی، جریان‌هایی وجود داشته‌اند که دانسته یا نادانسته تلاش کرده‌اند میان جامعه و برخی نمادهای فرهنگی و ملی نوعی فاصله ایجاد کنند و از نمادهای ملی هویت‌زدایی کنند. در این روایت، حتی تیم ملی فوتبال نیز گاه در معرض این تقابل قرار گرفته است.

با این حال، در تجربه بسیاری از کشورها، تیم ملی فوتبال نه صرفاً یک نهاد ورزشی، بلکه یکی از معدود نمادهای مشترک و فراگیر ملی است که می‌تواند فراتر از اختلافات سیاسی عمل کند. در سوئیس، با وجود چهار زبان رسمی و تنوع فرهنگی گسترده، تیم ملی فوتبال یکی از مهم‌ترین عناصر پیونددهنده میان مناطق مختلف کشور است و به‌عنوان نماد مشترک حضور در عرصه بین‌المللی شناخته می‌شود. در اسپانیا نیز با وجود شکاف‌های سیاسی و هویتی میان دولت مرکزی و برخی مناطق مانند کاتالونیا و باسک، تیم ملی فوتبال همچنان در سطح جهانی به‌عنوان نماینده کشور اسپانیا شناخته می‌شود و حتی در میان منتقدان ساختار سیاسی، تفکیک میان نقد دولت و نفی نماد ملی امری رایج است.

در چنین چارچوبی، اختلافات سیاسی،فرهنگی و یا نارضایتی از حکومت‌ها لزوماً به معنای نفی نمادهای ملی یا تقلیل آن‌ها به «تیم حکومت» نیست. در اغلب جوامع، میان هویت ملی و ساختار سیاسی تفکیک قائل می‌شوند و تیم ملی به‌عنوان یک نماد جمعی، کارکردی فراتر از دولت‌های مستقر دارد، حتی اگر دولت و حکومت مستقر از آن بهره‌برداری سیاسی کند.

در جامعه‌ای مانند ایران که با برخی از اختلافات و گسل های سیاسی و اجتماعی مواجه است، طبیعی است که نیاز به تقویت نقاط مشترک بیش از پیش احساس شود. در چنین شرایطی، تیم ملی فوتبال می‌تواند یکی از معدود نمادهای فراگیر برای حفظ حداقلی از همبستگی اجتماعی باشد. تقلیل دادن این نماد به یک جریان سیاسی، در نهایت می‌تواند به تضعیف همین نقاط مشترک منجر شود؛ در حالی که جامعه‌ای با این سطح از شکاف، بیش از هر زمان دیگری به عناصر پیونددهنده نیاز دارد.

در نهایت، آنچه در حافظه رسمی فوتبال جهان ثبت می‌شود نام کشورهاست، نه نوع حکومت‌ها. برای مثال، آلمان با وجود تغییرات تاریخی و سیاسی، همچنان در آمار رسمی فیفا دارای یک مسیر پیوسته است؛ قهرمانی‌های ۱۹۵۴، ۱۹۷۴ و ۱۹۹۰ (آلمان غربی) و ۲۰۱۴ (آلمان متحد) همگی زیر عنوان واحد «آلمان» ثبت می‌شوند.

بنابراین، فارغ از هر حکومت، ایدئولوژی یا دوره سیاسی، آنچه باقی می‌ماند نام «ایران» است. تیم ملی در سطح بین‌المللی به‌عنوان نماینده این نام شناخته می‌شود و تاریخ آن نیز به نام کشور، و نه به نام دولت‌ها و حکومت‌ها، ثبت خواهد شد.

جشن باشکوه یمنی‌ها به مناسبت میلاد پیامبر اسلام

تماشاخانه

یکی از ماندگارترین سکانس‌های فرار از زندان تاریخ سینما (تماشا کنید)

گاز به شمال می‌رسد یا نمی‌رسد / زمزمه‌های زمستانی سخت مثل سال ۸۶ یا شاید بدتر؟

فیلم های دیگر